Işık, Işık Hızı ve Işık Yılı Kavramları

emm

Elektrik yükü, atom altı parçacıkların sahip olduğu temel özelliklerden biridir. Yükler pozitif (+) veya negatif (-) olabilir. Birbirleriyle etkileşen yükler, birbirleri üzerinde çekme ya da itme kuvveti oluştururlar. İki pozitif veya iki negatif yük birbirini iterken, bir pozitif ve bir negatif yük bir araya geldiğinde birbirlerini çekerler. Oluşan bu kuvvetlerin etkisine elektrik alan denir.

Zamanla değişen bir elektrik alan içerisinde hareket eden yükler, bu alana ek olarak bir manyetik alan oluştururlar.

Elektromanyetik alan, elektrik ve manyetik alandan oluşur. Elektromanyetik dalgalar, birbirine dik düzlemde yayılan elektrik ve manyetik alanlardan meydana gelir. Şekilde E ile gösterilen doğrultu elektrik alanın, B ile gösterilen doğrultu ise manyetik alanın yönünü belirtmektedir.

em

Bütün bunları neden anlattığımı düşünüyor olabilirsiniz. Hemen belirteyim: Işık, bir elektromanyetik dalgadır. Başta ışık olmak üzere, tüm elektromanyetik dalgalar, boşlukta saniyede 299,792,458 m hızla yol alırlar. Işık hızı dediğimiz kavram budur. Birçok yerde yuvarlak hesapla 300,000 km/s olarak bahsi geçen bu hız, evrende şu an için bilinen en üst hız limitidir.

Dikkatinizi çektiyse, dalgaların hızından bahsederken “boşlukta” kelimesini kullandım. Işık, boşluk olmayan bir ortama girdiğinde hızı azalır. Yani bir ortam içinde ışık hızını aşmak, atom altı parçacıklar için mümkündür.

Gelelim en çok karıştırılan konuya: Işık yılı. Bu kavram, içindeki yıl kelimesinden dolayı bazı kafaları biraz karıştırıyor. Işık yılı bir zaman ölçüsü birimi değildir. Işık yılı, bir uzaklık ölçüsüdür. Işığın 1 yıl içerisinde aldığı yolu ifade eder. Bu basit bir hesaptır. 1 saniyede 299,792,458 metre yol alan ışık, 1 yılda (yani 31,557,600 saniyede) ne kadar yol alır? Bunun cevabı yaklaşık olarak 9.5 trilyon kilometredir. Yani 1 ışık yılı dediğimizde anlaşılması gereken şey, yaklaşık 9.5 trilyon kilometrelik bir mesafedir.

Buradan anlayacağınız gibi, mesela 7 ışık yılı uzaklıktaki bir cisimden söz ediyorsak, bunun anlamı bu cismin 9.5 x 7 = 66.5 trilyon kilometre uzakta olmasıdır.

ab

Işığın bize Güneş’ten 8 dakikada geldiğini söylerken de benzer hesapları yapıyoruz. Yer-Güneş arası ortalama uzaklık yaklaşık olarak 150 milyon km’dir. 1 saniyede yaklaşık 300 bin km yol alan ışık, 150 milyon km’yi de yaklaşık olarak 500 saniyede alır. Bunun dakika karşılığı ise 8 ışık dakikasıdır. (Kullandığımız sayılar yuvarlama olsa da, gerçek hesaba oldukça yakındır).

 

Kafanızı yeterince şişirdiğime göre, günün fotoğrafı ile yazıyı noktalayabilirim. Barnard 68 adlı bu moleküler bulut, bizden yaklaşık 500 ışık yılı uzaklıkta. Artık kilometre olarak hesabı kendiniz yapabilirsiniz, değil mi O:)

b68

Yorumlar

Yorum