IŞIK VE UZAY-ZAMAN DOKUSU


Işık ve Uzay-zaman Dokusu

Bildiğiniz üzere kozmos, uzay-zaman dokusu adı verilen 4 boyutlu bir yapıya sahiptir. Aslında 3 boyutlu bir yapısı olan uzay, zaman kavramının eklenmesi ile bir boyut daha kazanarak 4 boyutlu bir hale dönüşür. Buradan zamanın boyutsal bir yapı olduğunu söyleyebiliriz. Konumuza dönecek olursak, bu uzay-zaman dokusunun en önemli özelliklerinden biri bükülebilir bir yapısı olmasıdır. Bu bükülüm Uzay’ın içerisinde bulunan birçok gökcisminin kütlesi sonucu oluşur. Hatta çok büyük kütleye ve yoğunluğa sahip kara delikler uzay-zaman dokusu üzerine öyle bir büküm gücü uygular ki en sonunda kara delik büktüğü uzay-zaman dokusunu yırtar. Daha doğrusu kara deliğin dokuyu yırttığı düşünülmektedir.

Uzay-zaman dokusunun bükülümü

Uzay-zaman dokusunun bükülümü

İşte kara delik gibi güçlü kütle-çekim kuvvetine sahip olan cisimlerin uzay-zaman dokusunda meydana getirmiş olduğu çukurlar uzay’daki hiçbir cismin düz bir çizgide yol almasına müsaade etmez. Çünkü yol alacak cisim her halükarda bir çukura yakalanacak ve izlemiş olduğu yoldan farklı bir yola sapacaktır. Bu kozmik olaya ise kütle-çekim merceklenmesi adı verilmektedir. Gece gördüğünüz birçok gökcisminin gezegenimize gelen ışıkları kütle-çekim kuvveti güçlü olan bir cismin çukuruna yakalanmasından dolayı yolu şaşar ve gökcisimleri asıl yerlerinde gözükmezler. Yani gökyüzünde gördüğünüz birçok gökcismi gördüğünüz konumda yer almamaktadır.

Kütle-çekimsel merceklenme'nin en güçlü örneği olan Einstein halkası

Kütle-çekimsel merceklenme’nin en güçlü örneği olan Einstein halkası

Buraya kadar her şey çok güzel fakat kafalara takılan bir soru var. Yazımızı yazarken gece gördüğünüz gökcisimlerin ışığının kütle-çekim kuvveti güçlü olan bir cismin çukuruna yakalanıp yolundan şaştığını söylemiştik fakat ışık enerjiden ibaret olan ve kütlesi olmayan bir cisim olmasına rağmen nasıl uzay-zaman dokusunda düz bir çizgide ilerleyemez ?

CEVAP : Kütleye gerek yok.

Cevabı daha anlaşılır bir şekilde açıklayacak olursak, Einstein’in genel görelilik teorisinde kütle-çekim kuvveti dediğimiz olgu uzay’daki iki gökcisminden birinin diğer gökcismini çekmesi olayı demek değildir. Aslında kütle-çekim kuvveti dediğimiz olay uzay-zaman dokusunun bükülmesi ile alakalıdır. Yani uzay-zaman dokusunda kütleli bir cismin meydana getirmiş olduğu çukurdan illa ki kütleli bir cismin etkilenmesine gerek yoktur. Enerji halinde olan ışıkta uzaydaki diğer cisimler gibi uzaya uyum sağlayarak uzay-zaman dokusundaki çukurlardan etkilenerek yönünü değiştirmek zorunda kalacaktır.

Gözlerinizi Uzay’dan ayırmayın. Herkese iyi günler.

Yorumlar

Yorum

8 yaşında köyünde gezinirken Samanyolu'nun şerit halini görerek Astronomi ve bilime merak salmış olan amatör astronomi meraklısı.