Plüton’un Dünü, Bugünü, Yarını

Plüton'un Renkli Fotoğrafı

Plüton… bir zamanlar gezegen olarak görülen ancak şimdilerde cüce gezegen sıfatına konulan bu masum gök cisminin dününü, bugününü ve yarınını detaylı olarak anlatacağız. Plüton’un tarih sahnesine çıkışıyla yazımıza başlayalım.

PLÜTON’UN DÜNÜ

1915 : Plüton’un 19 Mart 1915’te, Lowell Gözlemevi’nde iki fotoğrafı çekilmiştir. Ancak çekilen bu fotoğraflarda Plüton’un varlığı ilan edilmemiştir, çünkü cisim fark edilmemiştir.

1929-1930 :  Sonrasında ise gözlemevinde çıkan problemler nedeniyle bu cisim 1929 yılına kadar gözlemlenemedi. Aynı yıl  Vesto Melvin Slipher ve Clyde Tombaugh’a bu cismin tanımlanması için görev verildi. Tombaugh araştırmalarında bakış karşılaştırıcı kullanıyordu ve 23-26 Ocak 1930 tarihlerinde çektiği iki fotoğrafta hareketlilik olduğunun farkına vardı. Sonrasında yapılan dikkatli gözlemler gezegenin varlığını kanıtlar nitelikteydi ve 13 Mart 1930’da Harvard Kolej Gözlemevi’nde gezegenin saptandığı duyuruldu. Artık Plüton aramızdaydı. Aynı yıl 30 Mart’ta resmi olarak varlığı ilan edildi.

Gezegeni keşfeden Clyde Tombaugh.

Gezegeni keşfeden Clyde Tombaugh.


Gegegenin varlığı büyük bir yankı yaptı. Artık bu yeni cisme isim verilmesi gerekiyordu. Yüzlerce isim önerisi geldi ancak içlerinden en çok oy alanı Plüton’du. Bu ismi o dönemde on bir yaşında Oxfordlu bir öğrenci olan Venetia Burney önermişti. Plüton’un da muhtemelen karanlık ve soğuk bir gök cismi olduğunu düşündüğü için bu yeni cisme klasik mitolojide yer altı dünyasının tanrısı olarak kabul edilen “Plüton” adını önerdi. İlham kaynağı ise dedesiydi ve ismin kabul görmesinden sonra dedesi ona 5 pound ödül vermiştir. İsmin duyurusu 1 Mayıs 1930’da yapılmıştır.

1955-1980 tarihleri arasında gezegenin kütlesi ve boyutu hakkında araştırmalar yapılmıştır ve 1971 de kabaca bu gezegenin Mars gezegeninden daha küçük olduğu ortaya konulmuştur. 1976 da ise ilk gez bu gezegenin yansıtabilirlik oranı açıklanmıştır ve büyüklüğü hakkında daha yakın bir sonuç ortaya çıkmıştır. 1978 yılında Charon keşfedildi ve  her şey bu tarihten itibaren netlik kazanmaya başladı. Charon’un keşfiyle bu gezegen hakkında kütle hesaplaması olası hale geldi. Kepler’in gezegensel devinim (hareket) yasalarından yararlanılarak gezegenin gerçek kütlesi ve çapı hakkında önemli bilgiler elde edildi. Ayrıca 70’li yıllarda gezegenin bir cüce gezegen olması tartışmaları da başlamış oldu.

1980-2000 1992 yılında Voyager 2’nin Neptün gezegeninden edildiği bilgilere göre Plüton’un kütlesinde %0,5’lik kadar ufak bir kütle değişimine gidilmesi gerekti. Bu yıllarda da cüce gezegen tartışmaları devam etmekteydi ve ilerde bu tartışma alevlenecekti.

Voyager 2 Uzayda

Voyager 2 Uzayda

2000-2010 Bu tarihlerde bilimin hız kazanmasıyla Plüton hakkındaki bilgiler önemli ölçüde artmıştır. Gezegenin 2000-2002 yılında önemli ölçüde değişen kırmızılık derecesi ve 1994-2003 yılları arasında kuzey kutup bölgesi  aydınlanıp ve güney kutup bölgesi kararması nedeniyle mevsimsel değişimlerin olduğu fark edildi. 2005 yılında ise Nix ve Hydra adında 2 uydusu keşfedildi ve bunun üzerine Plüton’un araştırılması önem kazandı. Aynı yıl keşfedilen cüce gezegen Eris ise, Plüton’dan çok az ufaktır ve son yıllarda bu tarz gök cisimlerinin keşif sayısı artmıştır.

Eris ve Plüton'un Büyüklük Kıyaslaması.

Eris ve Plüton’un Büyüklük Kıyaslaması.

19 Ocak 2006’da New Horizons, yani Yeni Ufuklar aracı Plüton’u incelemek üzere yola çıkmıştı ve Temmuz 2015’te Plüton’a varacaktı. Bu proje, Plüton’u yakından tanımamız adına altın fırsattı. Ayrıca uzay aracının içinde gezegenin kaşifinin külleri de yer almaktadır.

Yeni Ufuklar'ın (New Horizons) Plüton'a Fırlatılışı

Yeni Ufuklar’ın (New Horizons) Plüton’a Fırlatılışı

 

Plüton’un Cüce Gezegen Olması

Bu yıllarda (1995-2005) Kuiper Kuşağında Plüton’a bezeyen onlarca gök cismi keşfedildi ve Plüton’un bunlardan bir farkı olmadığı fikri doğdu. Ya hepsi cüce gezegen olacaktı ya da gezegen. O zaman sistemimizde onlarca gezegen olacaktı ki bunu kimse istemez. Tüm bunlar ele alındığında Plüton, 2006 Prag’da gerçekleştirilen Uluslararası Astronomi Birliği toplantısında yayınlanan gezegen kriterlerine uymadığı için gezegenlikten çıkarıldı ve Eris, Haumea, Makemake ve Ceres gibi benzer boyutlu gök cisimleriyle birlikte cüce gezegen sınıfına koyuldu. Artık Sistemde 8 gezegen vardı. Sonrasında tartışmalar (fikir alışverişleri) devam etti ve 2008 yılında Plütonumsu sınıfına koyulmasına karar verildi. Yani kendi sınıfının başkanı oldu.

Plüton Artık Cüce Bir Gezegendi !

Plüton Artık Cüce Bir Gezegendi !

 

PLÜTON’UN BUGÜNÜ

2010-2015  2011 yılının Temmuz ayında Hubble Uzay Teleskobu sayesinde gezegenin 4. uydusu olan Kerberos keşfedildi. Bu keşiften 1 yıl sonra ise  (7 Temmuz 2012’de) Styx isimli 5. uydu  keşfedildi. Bu sırada Yeni Ufuklar, yıllarca yol kat etmiş ve (6 Aralık 2014 tarihinde) bekleme modundan uyanarak Dünya’ya sinyal göndermişti. 2015 Yılının Nisan ayında itibaren Yeni Ufuklar, Plüton’un ve uydularının görüntülerini elde etmeye başlamıştı. Yakınlığı arttıkça görüntüler netleşti ve renkli görüntüler elde edilmeye başlandı. 14 Temmuz 2015 tarihinde ise Pluton’a 12500 km mesafe uzaktan (en yakın mesafe) elde ettiği görüntüler sayesinde gezegenin dış yüzeyi (dağları, atmosferi, kraterleri vb.) detaylı olarak incelendi ve daha sonra yer altında ufak bir okyanusa sahip olduğu iddia edildi. Aynı gün Google, Yeni Ufuklara özel bir doodle hazırladı ve tarihi başarıyı herkese duyurdu.

Şu an hala yeni fotoğraflar NASA’ya ulaşmakta ve NASA da bu görüntüleri medya ile paylaşmaktadır. Yeni Ufuklar ise görevini başarıyla tamamladı ve şuan Kuiper Kuşağı’na doğru olabildiğince ileri gitmektedir.

Plüton ve Charon

Plüton ve Charon

PLÜTON’UN YARINI

Gelecekte, Plüton hakkında bilinmeyen bir çok bilgiye ulaşacağız. Bilim her geçen gün hızla ilerliyor ve 50 yıl önce imkansız denilen olaylar bugün çok daha basit hale geliyor. Plüton üzerinde yaşam barındırmayan bir gök cismi ancak ona yapılan tarihi yolculuk (hakkında edinilen önemli bilgiler) ve gezegen olma konusundaki tartışmalar, Plüton’un değerini ve orada boş yere durmadığını bize kanıtlar niteliktedir. Gelecekte olması muhtemel olan olaylara göz atalım.

2113 Plüton keşfinden sonra ilk kez Enberi’ne ulaşacak. Bu değer yaklaşık 4.436.824.613 km’dir. Bu mesafede, Güneş’e Neptün’ün ortalama uzaklığından daha yakındır.

2178 :  23 Mart 2178 tarihinde Plüton, keşfedildiğinden bu yana Güneş’in etrafındaki ilk turunu atacak. Plüton Güneş etrafındaki bir turunu yaklaşık 248 yılda tamamlamaktadır.

2282 :  Uranüs, Neptün ve Plüton’un aynı hizaya gelmesi. Bu olay en son 1769 ve 1770 yıllarında gerçekleşmişti.

Yorumlar

Yorum

Cepheus

Gokbilimi.Net'in kurucusu, yöneticisi ve tasarımcısı.. Astronomiyi yaşam tarzı olarak gören ve daima araştıran, araştırmakla da yetinmeyip sorgulayan ve şüphe duyan birisi. Bilimin aydınlattığı yolda durmadan ilerlerken başkalarını da bu yola sokmaya çalışan bir yıldız tozu..