Solucan Deliği Nedir?

er

Solucan deliği en kısa tanımıyla, evrenin bir noktasından bir başka noktasına kestirmeden gitmenin yoludur. Bunu nasıl yapabiliriz?

Şöyle:

wh1

Yani “altından girip üstünden çıkmak” deyimini gerçekleştirerek… Evet, bilimsel bir açıklama olmadı, ama işin özetinin bu olduğu sanırım resimden de belli.

Gelelim bilimsel yanına…

Uzay-zaman içerisinde bir boğaza bağlı iki ağızdan oluşan ve bu ağızlardan ikisinin de birer kara deliğe (bazı iddialara göre ise birinin bir beyaz deliğe) açıldığı ön görülen teorik geçitlere solucan (ya da kurt) deliği adı verilir.

İsim İngilizce ‘wormhole‘ kelimesinden esinlenerek verilmiş. Worm solucan, hole ise delik anlamına geliyor. Zaten olayımız da buna benziyor esasında. Bir elma kurdu düşünün. Bu kurt elmanın bir yanından tam karşı yanına gitmek için elmanın etrafını dolaşmak yerine, içini kemirerek kısa yoldan ilerler. İşte solucan deliğinin mantığı da budur. Dolambaçlı yollar yerine doğrudan ve kestirmeden hedefe ulaşmak…

Peki nereden çıkmış bu fikir? Kara deliklerden… Bir kara deliğin en dip noktasında, hacmin sıfır ve yoğunluğun sonsuz olduğu kabul edilir. Bu durumda bu dip nokta olağanüstü bir vakum etkisi oluşturur ve fizik kurallarına meydan okur.

Bu durum bilim insanlarının aklına bir soru getirir: Işık kadar hızlı bir şeyi bile böylesine kuvvetle çeken bir cisim, kendisiyle aynı özelliklerdeki bir başka cisme bağlansa ne olurdu? Bir tarafından içine düşen maddeyi hızla vakumlayıp, simetriği sayılabilecek diğer tarafından da, bu defa ters işlem yaparak yuttuğu hızla dışarıya atar mı ve bu bize farklı bir yere seyahat edebilme şansı verir mi?

Nathan Rosen ve Albert Einstein için bunun önünde bir engel yoktu. Bu yüzden solucan deliklerine Einstein-Rosen Köprüsü de denir. Modern fizik henüz bu duruma engel teşkil eden bir bulguya ulaşmadı ve solucan delikleri teorik olarak hâlâ mümkün. Ancak bunu başarabilecek araçları henüz yapamadığımızdan şimdilik pratikte mümkün değil.

Sorunlar, Engeller…

Elbette bazı sıkıntılı durumlar var. Olmasa şaşardık!

Bir yerlerde solucan delikleri mevcutsa, bunların çok çabuk çökeceği tahmin ediliyor. Bu çökmeye tek engel ise ‘egzotik madde‘ varlığı. Egzotik madde bulunduran solucan deliklerinin, varlıklarını biraz daha uzun süre koruyabileceği düşünülüyor. Maalesef egzotik madde de kuramsal bir madde. Zira negatif kütleye sahip olabilmek gibi tuhaf özelliklere sahip olması gerekiyor.

Evren oluşurken erken aşamalarda oluşabilecek solucan deliklerinin son derece küçük boyutlarda olduğu tahmin ediliyor, ama evren genişledikçe solucan deliklerinin boyutları da büyümüş olabilir. Eğer bu önerme yanlışsa ve solucan delikleri ilksel boyutlarında kalmışlarsa onları bulamıyor oluşumuz da normal kabul edilebilir, çünkü 10 üzeri -33 santimetre gibi mikroskobik boyutlardalar.

Henüz keşfedememiş olmamızın bir nedeni de, bunların kara deliklere bağlı geçitler olması olabilir. Bunları keşfetmenin zorluğu, kara delikleri keşfetmenin zorluğuyla doğru orantılı demektir.

3. ve -bence- en büyük sorun da şu: Solucan delikleri evrendeki herhangi iki noktayı birbirine bağlıyor olabileceği gibi, evrenimizi başka bir evrene bağlıyor da olabilirler. Bu durumda pek hoş olmayan sonuçlarla karşılaşılabilir.

tnl

Gidip de dönmemek var…

Çalışmalar…

Elbette böyle bir fikir ortaya atıldığında bilimciler boş durmadı ve denemelere başladılar. Erken kalkan yol alır demişler. Hemen işe girişenler, çalışmalarının meyvelerini de almaya başladılar.

2015 yılında İspanya’daki Autonomous Üniversitesi’nde bazı bilim adamları solucan deliklerinin davranışını taklit edebilen ve manyetik alanın bir yerden diğerine taşınabildiği bir sistem geliştirmeyi başardılar.

45 mm’lik ferromanyetik bir küre oluşturan bilim insanları düzeneğe süper iletkenler ve bir bobin ekledikten sonra cihazı sıvı azota daldırmışlar. Kürenin bir ucundan giren manyetik alanın ortadan kaybolması ve farklı bir noktada yeniden belirmesi bahsettiğimiz solucan deliği özelliklerine uyuyor. Araştırma Scientific Reports adlı dergide de yayınlanmış.
frrBu arada ferromanyetik nedir diye soracak olanlara açıklama; bu tür maddeler, bir mıknatısın oluşturduğu manyetik alanın içine girdiğinde, o mıknatısın manyetik alan çizgileriyle aynı yönde mıknatıslanabilen maddelerdir.

Küre için solucan deliği etkisini başarıyla oluşturan araştırmacıların sıradaki hedefi, bunu diğer geometrik şekiller için de gerçekleştirebilmek.

Yorumlar

Yorum