Uranüs’ün Uyduları 1: Miranda

Uranüs'ün Uydusu Miranda

Genel Özellikleri

Uranüs’ün toplamda 27 uydusundan biri ve de 5 büyük uydusundan biri olan Miranda, 1948 yılında Kuiper Kuşağını da keşfeden Gerard Kuiper tarafından keşfedilmiştir. Yaygın olarak yeni bir gök cismi keşfedildiği vakit bu cisme mitolojik isimler verilirken Uranüs’ün tüm uydularına William Shakespeare’in ve Alexander Pope’un eserlerindeki karakterlerden isimler verilmiştir. Hemen merakınızı giderelim: Bahsi geçen uydumuz adını, William Shakespeare’in Fırtına adlı oyunundaki Prospero’nun kızı Miranda’dan almaktadır.


Sistemimizdeki diğer küresel uydulara benzemeyen Miranda, oldukça girintili-çıkıntılı bir yüzeye sahiptir. Bilim insanları uzun zamandır Miranda’nın neden böyle bir şekle sahip olduğunu net bir şekilde açıklığa kavuşturamamıştır. Ancak yüzeyindeki bu ilginç oluşumların nasıl meydana geldiğine dair en çok kabul gören durum, olağan dışı yörünge hareketlerine sahip olması olarak belirtiliyor. Bu ilginç yörünge hareketinin sonucunda, yüzeyinin altında sıcak akıntıların meydana geldiğini ve bu akıntıların da yüzeyindeki oval şekilli coronaları oluşturmuş olabileceği yönünde tahminler mevcut. Yani bu ilginç yüzey şekillerinin nasıl oluştuğunu hala tam olarak bilmiyoruz. Uydu hakkındaki çoğu bilgiyi ise, Voyager 2 uydusunun yakınından geçişi ve elde ettiği fotoğraflar sayesinde bilmekteyiz.

Miranda'nın Voyager 2 tarafından elde edilmiş görüntüsü.

Miranda’nın Voyager 2 tarafından elde edilmiş görüntüsü.

Fiziksel Özellikler

İstemsiz bir şekilde fiziksel özelliklerinin bir kısmını yukarıda belirttik. Şimdi detaylı olarak bir kez daha göz atalım. Yaklaşık olarak 475 kilometre çapında olan Uranüs’ün uydusu, bizim uydumuz olan Ay’ın yaklaşık %15’i kadardır. Yüzey şekilleri oldukça ilginç olan Miranda’yı, ortadan ikiye ayıran keskin hatlar ve yükselti farkları mevcuttur. Bunun üzerine bilim insanları Miranda’nın önceden parçalanıp daha sonrasında tekrar birleştiğini teorisini ortaya atmıştır. Ayrıca Miranda’da, sistemimizin en yüksek uçurumu olan Verona Rupes uçurumu yer almaktadır. Uçurumun yüksekliği yaklaşık 20 kilometredir. Zaten böylesine ilginç yüzey şekline sahip olan bir gök cisminden de böyle bir oluşumu beklemek oldukça normaldir. Ortalama yüzey sıcaklığı 59 Kelvindir. Yani yaklaşık olarak -212 derecedir. Albedo seviyesi 0.32’dir. Yani yüzeyine çarpan ışığın üçte birini yansıtır (Ay’dan 3 kat daha parlaktır.) Kurtulma hızı 190 metre/saniye’dir. Yani saniyede 190 metrelik bir hızla bu uydudan kurtulabilirsiniz.

Miranda'nın Girintili-çıkıntılı Yüzeyi (Verona Rupes Sol Üst Köşede)

Miranda’nın Girintili-çıkıntılı Yüzeyi (Verona Rupes Sol Üst Köşede)

Yörünge Özellikleri

Uranüs’e yaklaşık 130 bin kilometre uzaklıkta olan Miranda’nın yörünge eğikliği yaklaşık olarak 4.2 derecedir. Miranda, sadece Uranüs ile değil, diğer uydularla da büyük bir kütleçekimsel etkileşime girmektedir. Bazı bilim insanları, ortaya çıkan devasa gel-git kuvvetleri sonucu yer altındaki jeolojik faaliyetlerin arttığını ve bu yüzden üstte de belirttiğimiz gibi uydunun girintili çıkıntılı bir şekle sahip olduğu kanısındalar. Yani Uranüs’ün eğik yörüngesi, uyduya güçlü bir gel-git uygulamakta ve uyduyu büzüp  genişletmektedir. Bu hareketler sonucu bir ısının meydana geldiği düşünülmektedir.

Efendim, Voyager 2 uydusu sayesinde tüm bildiklerimiz bununla sınırlı. Gelecek zamanda çok daha bilgi edineceğimiz aşikar fakat şimdilik bu kadarı yeterli. Uranüs’ün uydularını tanıttığımız ilk seri sona erdi. Diğerleri, hazır olduğu vakit aşağıda belirtilecektir. Esen kalın.

Yorumlar

Yorum

Cepheus

Gokbilimi.Net'in kurucusu, yöneticisi ve tasarımcısı.. Astronomiyi yaşam tarzı olarak gören ve daima araştıran, araştırmakla da yetinmeyip sorgulayan ve şüphe duyan birisi. Bilimin aydınlattığı yolda durmadan ilerlerken başkalarını da bu yola sokmaya çalışan bir yıldız tozu..