Yıldızlar Nasıl Oluşur?

Star formation in the southern Milky Way

Yıldızlar nasıl oluşur sorusu, uzay meraklılarının aklını kurcalayan başlıca sorulardan…Hep beraber bakalım sürecin nasıl işlediğine.

Yer atmosferi oldukça yoğun bir yapıdır. Santimetreküp başına 10^19 parçacık barındırır (10’un yanına 19 tane 0 yazarsanız, sayının büyüklüğünü anlayabilirsiniz). Ancak uzay “boşluğu”na doğru gidildikçe bu yoğunluk düşer ve uzayda santimetreküpte sadece 1 parçacık bulunur. Bu yüzden uzay için genellikle “boşluk”, “vakum ortamı” gibi tanımlar yapılır. Ancak uzayın her yeri çok da öyle boş değildir. Yıldızlar arası gaz ve toz dediğimiz maddeler, uzayın birçok yerinde mevcuttur. Aslında bunlar da başka yıldızların artığıdır genellikle ve yeni yıldızları oluşturan doğumhanelerdir.

untitled-1

Yıldızlar arası maddenin bol olduğu yerlerde, bu gaz molekülleri aralarındaki çekim gücünün etkisiyle bir araya toplanmaya ve sıkışmaya başlarlar. Bu sıkışma, kendi kütle çekimi altında büzülmeyi başlatan bir gaz bulutu oluşturur. Büzülen, yani sıkışan gaz ısınmaya başlar ve dışarıya enerji salar. Enerji salındığı için basınç azalır. Basıncın azalması, gaz bulutunun bir miktar daha sıkışmasına izin verir ve süreç biraz daha böyle devam eder.

Gaz bulutu bir noktadan sonra öyle bir duruma gelir ki, merkezde sürekli olarak yoğunlaşıp sıkışmasının etkisiyle sıcaklık 10^7 (10 milyon) Kelvin’e yükselir. Bu kritik bir sıcaklıktır, çünkü bu sıcaklıkta hidrojenlerin birleşerek helyuma dönüşmesine yol açan termonükleer reaksiyonlar gerçekleşebilir. Çekirdek dediğimiz yoğun bölgedeki nükleer reaksiyonlar artık merkezdeki basıncın korunması için yeterli hale gelmiştir. Bu da büzülme sürecini durdurur ve gaz topu kararlı bir hale gelir. Artık gaz topumuz, anakol yaşamına başlamakta olan, çiçeği burnunda tazecik bir yıldız olmuştur.

Yıldızın anakol yaşamının bitişinde nasıl bir yol izleyeceği, onun kütlesiyle ilgilidir. Küçük, orta ve büyük kütleli yıldızlar, anakol yaşamları sonlandığında farklı yollar izlerler ve farklı sonlar yaşarlar. Bu konuyu da bir başka yazımızda incelemek üzere yazımızı bitiriyoruz.

Yorumlar

Yorum