ÇOCUKLAR İÇİN ASTRONOMİ

(Bu yazı anne ve babalar için, astronomiyi çocuklara sevdirmede hazırlanmış bir tavsiye yazısıdır.)

Astronomi en eski bilim dalıdır. Eskiden insanlar sürekli geceleri gökyüzüne bakarak yıldızları, gezegenleri, uydumuz Ay’ın farklı hallerini, meteor yağmurlarını ve Auroraları izlemişlerdir. Önceleri bu gökcisimlerinden ve oluşan olaylardan korkmuşlar sonrasında ise gökyüzünü izleyerek önce yönlerini sonrasında ise takvimleri hazırlayarak günlük işlerini kolaylaştırmışlardır. Yakın zamanlarda ise, Güneş Sistemi dışında yer alan başka yıldızların etrafında dolanan gezegenler keşfedilmiştir. Şu anda elimizdeki verilere göre evrende ne kadar galaksi olduğu, Samanyolu Galaksisinde ne kadar yıldız olduğu tahmin edilmekte. Uzayı araştırmak için yapılan çalışmalar sonucu günlük hayatta kullandığımız çoğu teknolojik ürünler ortaya çıkmıştır. Bunları astronomiye karşı az da ilgisi olan kişiler bilmektedir. Fakat astronomiye karşı merakı olan anne ve babalar çocuklarına uzay ve evreni nasıl anlatacağını bilmemektedir. Bu gerçekten çok zor bir iştir. Kendimden örnek verecek olursam, çalıştığım iş yerinde iki farklı grup olarak anasınıfı öğrencilerine yaz okulunda astronomi eğitimi verdik. Ama bu yaştaki çocuklara astronomiyi anlatmak o kadar zordu ki anlatamam. Fakat gözlem etkinliği yaptığımızda bu küçük arkadaşlara soru sorduğumuz da doğru cevapların gelmesi bizleri çok mutlu etmişti. Kısmen de olsa bu konuda başarılı olmuştuk. 🙂

Peki; anne ve babalar uzay ve evreni çocuklarına nasıl anlatmalı ve onların astronomiye karşı ilgisini nasıl arttırmalıdırlar?

Yapacaklarınız için adım adım tavsiye verecek olur isek;

Adım 1

Öncelikle astronomiye karşı olan ilginizi geliştirin. Çocuğunuz size soru sorduğu zaman konu hakkında çok azda olsa bilgi sahibi olmanız gerekmektedir. Astronomiyi basit dilde anlatan kitaplar satın alın. Güvenilir sitelerde astronomi ile alakalı yazıları okuyun. İlk olarak takımyıldızlar, Güneş, gezegenler ve uydumuz Ay hakkında bilgi sahibi olun. Bu okuduğunuz bilgileri pekiştirmek için çocuğunuz ile birlikte akşamları gökyüzünü inceleyin. Öğrendiğiniz takımyıldızlarını (Not: farklı mevsimlere göre farklı takımyıldızlarını görürsünüz) ve Kutup Yıldızı’nı bulmaya çalışın.

Adım 2

Çocuğunuzu keşfetmeye ve denemeye teşvik edin. Bilim yalnızca, astronomiyi açıklamak için değildir. Bilim fikir üretme ve bu fikirlerin işe yarayıp yaramadığını test etmek için kullanılan bir araçtır. Genelde aileler çocuklarına teleskop alarak onların gökyüzüne olan merakını artırmak ister. Bu yanlıştır. İlk olarak teleskop yerine dürbün alın ve gökyüzünü çocuğunuza dürbün ile seyrettirin. Kendiniz gökyüzünü az da olsa öğrendikten sonra (hangi mevsimde hangi takımyıldızı var, gezegenler geceleri gökyüzünde ne zaman görünecektir vs. vs.) teleskop alın ve çocuğunuzla birlikte gökyüzünü incelemeye çalışın. Çocuğunuz ile birlikte bir Ay günlüğü tutun. Her akşam belirlediğiniz saatte gökyüzünde Ay nasıl gözükmekte bunu kâğıda çocuğunuz ile çizin. Ay’ın evrelerini bu sayede daha rahat öğrenecektir.

Adım 3

Çocuğunuzun anlayacağı basit bir dille yazılmış astronomi kitapları alın. Genelde bu tarz kitaplar çocuğunuzun ilgisini çekeceği örnekler ve bol miktarda resimler içerir.

Adım 4

Astronomi ile ilgili yazılımları ve uygulamaları bilgisayarınıza ve cep telefonlarınıza indirin. Bu tarz yazılım ve uygulamalar, çocukları astronomiyi öğretmeye ve öğrendiklerini kontrol edebilme yeteneğine görsel bir boyut katar. İnternette ücretsiz uygulamalar bolca bulunmaktadır. Bilgisayarınıza Stellarium, Celestia, Solar System Scope gibi uygulamaları indirebilirsiniz ve çocuğunuz ile birlikte inceleyebilirsiniz. Öğrettiğiniz bilgileri bu tarz uygulamalarla test edebilirsiniz. Akşam sokakta yürürken cep telefonuna indirdiğiniz gökyüzü programları ile gece gökyüzünde neler var bunları beraber görebilirsiniz.

Adım 5

Astronomi ve uzayla ilgili güvenilir internet sitelerini çocuğunuz ile ziyaret edin. Astronomi ile ilgili atölye etkinliklerini bilgisayarınıza indirin ve bu atölye çalışmalarını çocuğunuz ile birlikte yapmaya çalışın. El becerisini kazandırmaya çalışın. NASA, ESA gibi kuruluşların internet sayfalarında çocuklara astronomiyi anlatan yazılar ve atölyeler ile ilgili kısımlar bulunmaktadır.

Adım 6

Planetaryumları mutlaka çocuklarınızla ziyaret edin. Ülkemizde nerelerde planetaryum bulunmakta diye merak ederseniz eğer şu yazımı okumanızı tavsiye ediyorum. Astronomi yazılımları, takımyıldızları ya da diğer gökcisimlerini göstermeye yarasa da bunu düz bir bilgisayar monitörü ile yapabilmektedir. Planetaryumlar ise yarım küre şeklinde olan ekranları sayesinde sizi ve çocuğunuzu uzayda bir yolculuğa çıkarıyor gibi his verir.

Adım 7

Astronomi ile ilgilenen bilim insanlarının söyleşilerine çocuğunuz ile birlikte katılın. Ülkemizde astronomi alanında çalışan çok başarılı hocalarımız bulunmaktadır. Bunları sosyal medyadan takip ederek onların yer alacağı söyleşilere katılmaya çalışın.

Adım 8

Çocuğunuzun odasını astronomi teması ile dekore edin. Güneş Sistemi’ni, takımyıldızlarını ya da başka gökcisimlerini tavanı ya da duvarları boyayarak süsleyebilirsiniz. Eğer çocuğunuzun resim sanatına karşı merakı varsa bunu beraber yapabilirsiniz.

Adım 9

Çocuğunuzun ilgi duyduğu başka alanlar var ise bunları astronomi ile birleştirin. Örneğin; müziğe karşı ilgisi var ise astronomi ile ilgili bilgi veren müzikleri çocuğunuza dinletebilirsiniz. Resim sanatına karşı ilgisi var ise uzay temalı resimler çizmesi için çocuğunuzu teşvik edebilirsiniz.

Adım 10

Çocuğunuz ile birlikte gece gökyüzünü izleyin. Eğer kamp yapmaktan hoşlanıyorsanız, yıldızları, gezegenleri ve takımyıldızlarını teleskop ile gözlemleye çalışın. Şehir ışıklarından uzak bir yerde yapılan gözlemlerde eskiden insanların gökyüzünü izlemeye neden ihtiyacı olduklarını, takımyıldızları sayesinde yönlerimizi nasıl bulacağımızı anlatmaya çalışın. Gökyüzünde yıldız ve gezegen ayrımının nasıl olduğunu, bazı yıldızların neden diğerlerinden daha parlak olduğunu ve takımyıldızlarının mitolojik hikâyelerini çocuklarınıza anlatabilirsiniz.

Adım 11

Bir astronomi kulübüne katılın. Astronomi kulüpleri hem çocuklar hem de yetişkinler için astronomiye olan ilgiyi teşvik etmek ve desteklemek için mükemmel kaynaklardır. Bazı kulüpler düzenli olarak gece gökyüzü etkinliği düzenlemektedir. Bu gözlem etkinliklerine teleskobunuz ile katılabilirsiniz. Bu kulüpte olan kişilerden size yeni fikirler vermesini sağlayabilirsiniz.

Adım 12

Astronomi günlük yaşamınızın bir parçası olsun. Çocuklara astronomi öğretmede edinilen dersleri güçlendirmenin en kolay yolu astronomiyi günlük yaşamınızın bir parçası haline getirmektir. Yeni keşfedilen öte gezegenlerden veya Güneş Sistemi’nde bulunan bir gezegenin hakkında yapılan belgeselleri ya da TV programlarını çocuğunuz ile birlikte izleyin. Gazetelerde yer alan astronomi haberlerini çocuğunuza okuyun. Küçük çocuklar için “Merkür doğum günü” yaparak yılda 4 kez çocuğunuza hediye alabilirsiniz. (Merkür Güneş etrafındaki bir turunu ortalama 88 günde alırken, Dünya Güneş etrafındaki bir turunu ortalama 365 günde tamamlar. Bundan dolayı Merkür doğum günü yaparak yılda 4 sefer hediye alabilirsiniz.)

Yazı Kaynak: https://www.wikihow.com/Teach-Kids-About-Astronomy

              Yazı yukarıda yer alan sayfadan çevrilmiştir.

             https://keighleyastronomicalsociety.co.uk/visit-armagh-planetarium-may-2014/ (Adım 6’da yer alan fotoğraf bu siteden alınmıştır.)

Kapak Fotoğrafı: https://www.pond5.com/stock-footage/88297968/girl-cardboard-astronaut-helmet-launching-toy-rocket-spacepo.html

Bir Cevap Yazın