Evrende Keşfedilen En Büyük Galaksi: IC 1101

Evrende Keşfedilen En Büyük Galaksi: IC 1101

Ocak 29, 2019 0 Yazar: Sinan ÖZBAŞ

Evrende, muazzam büyüklükte yapılar bulunmaktadır. Misal, Büyük Sloan Duvar gibi çapı milyar ışık yılıyla ifade edilebilecek bir yapıya sahibiz. Veyahut hacmi Güneş’in hacminin 5 milyar katı olan Uy Scuti gibi devasa yıldızlara sahibiz. Bu akıl almaz büyüklükteki yapılar, Dünya gibi ufacık bir gezegende yaşayan ufak canlı türü olan insanların kafasını her zaman karıştırmıştır. Bu devasa yapılardan bir tanesi de evrende şu ana kadar keşfedilmiş en büyük galaksi olan IC 1101… Kendisiyle yakından tanışmadan önce bilmenizi isteriz ki evrendeki en büyük galaksi değil, şimdiye kadar keşfettilerimiz içerisinde en büyük galaksidir kendileri.

IC 1101, Nasıl Bir Şey?

IC 1101, eliptik bir galaksidir. Eliptik galaksiler, yapıları itibariyle sarmal galaksiler gibi değildir. Daha düzensiz yıldız dağılımıyla dikkat çekerler ve içerisinde barındırdıkları yıldızların çoğu yaşlı ve sönük yıldızlardır. Bu yüzden eliptik galaksilerin yaşı oldukça fazladır.

IC 1101 galaksisi de, yaklaşık olarak 12.8-13 milyar yıl yaşındadır. Böylesine uzun ömürlü bir galakside yer alan yıldızların da çoğu yaşlıdır. Yeni yıldız oluşumu genç galaksilere göre epeyce azalmıştır. Görsel olarak da sarı-kırmızı renk yoğunluğu bu tür eliptik galaksilerde çoğunluktadır.

IC 1011, Başak takımyıldızı yönünde yer alır ve Dünya’ya olan uzaklığı 100-120 megaparsektir (350 milyon ışık yılı). İçerisinde tahmini olarak 100 trilyon yıldız barındırmaktadır. Çapı ise 6 milyon ışık yılıdır. Bu sayısal verileri daha anlamlı hale getirmek adına içerisinde bulunduğumuz Samanyolu gökadasıyla kıyaslama yapacak olursak: IC 1101, çap olarak galaksimizin 60 katı, barındırdığı yıldız sayısı olarak 300-350 katıdır.

Sayılar tabii ki de tahminidir ve gözlemsel, matematiksel verilerin analiz edilmesiyle hesaplanmıştır. Bu yüzden bu değerler genelde aralık olarak verilir ve daha net gözlemlerle değişiklik gösterebilir.

Ortada gördüğünüz şekil IC 1101

 

Galaksi Tipleri, Biçimleri ve IC 1101

Galaksi biçimlerini daha önce bu yazımızda incelemiştik. Bu yazımızda ise özet olarak üstünden geçeceğiz.

Evrende yer alan galaksiler, 3 tip olarak sınıflanmaktadır: cüce galaksiler, orta galaksiler ve dev galaksiler. Cüce galaksiler, genellikle çapı birkaç yüz ile birkaç bin ışık yılı arasında olan galaksilerdir ve evrendeki sayılarının 7-8 trilyonun üzerinde olduğu söylenir. İçlerinde birkaç milyon yıldız barındırabilecekleri gibi bu sayı 10 milyarın üzerine de çıkabilir. Biçimsel olarak düzensiz ve eliptik yapıdadırlar. Yıldız oluşumu cüce galaksilerde son derece yüksektir. Hatta bu tarz galaksiler evrenin doğumhaneleridir desek yeridir.

Orta galaksiler, içerisinde Samanyolu galaksisinin de bulunduğu türde galaksilerdir ve çaplarının alt sınırı yaklaşık 50 bin ışık yılı civarıdır. Çok büyük oranda sarmal bir biçime sahiptirler. Evrendeki sayıları hakkında bilim insanlarının çoğunluğunun ortak olduğu görüş 300-500 milyardır. İçlerinde birkaç yüz milyardan başlayarak birkaç trilyona kadar ulaşan sayıda yıldız barındırırlar. Yıldız oluşumu genç yıldızlara nispeten seyrektir.

Dev galaksiler ise, evrende nadiren bulunan ve çaplarının 1 milyon ışık yılından fazla olduğu galaksilerdir. İçlerinde en az 1 trilyondan fazla yıldız barındırırlar ve biçim olarak genellikle eliptik bir görünüme sahiptirler. Yıldız oluşumları da önceden belirttiğimiz gibi çok seyrektir. IC 1101 ise, dev galaksilerin şimdilik en büyüğüdür. Yaşlı olmalarının, boyutları üzerinde de bir etkisi bulunmaktadır çünkü evrende ne kadar uzun süredir yer alıyorsa diğer galaksilerle birleşme süresi de o kadar uzundur. Bu yüzden yaşlı ve büyük galaksiler, çarpıştıkça biçimlerinde bir bozulma yaşar ve spiral bir görünümden düzensiz görünüme sahip olurlar.

Kaynaklar ve İleri Okuma

Deep-Sky Catalogue Home

Futurism