Plüton Neden Gezegen Değil?

Yaklaşık olarak 5 milyar kilometre uzakta bulunan koca kalpli gök cismi: Plüto… 2006 yılında Uluslararası Astronomi Birliği tarafından konulan gezegen kriterlerine uymadığı için gezegenlikten çıkarılmıştır. Keşfedildiği 1930 yılından bu yana yaklaşık 76 yıl boyunca sistemin 9. gezegeni olan Plüton neden gezegenlikten çıkarıldı? Cevabı şöyle:


Plüton Neden Gezegenlikten Çıkarıldı?

Plüton kendi içerisinde ufak bir sistem barındırır. Kendisine ait irili ufaklı 5 tane uydusu vardır. Güneş Sisteminde çap olarak büyüklük bakımından 11. sırada yer alır. Ancak bazı olaylar Plüton’un gezegenlikten atılmasına neden olacak kararların alınmasına sebep olmuştur. Bunlardan başlıcaları:

Plüton’dan sonra keşfedilen Eris’in Plüton’dan büyük olması fakat gezegen olarak kabul edilmemesi.

Plüton’un diğer gezegenlere oranla belirgin derecede ufak olması (Çap olarak Ay’ın 3’te 2 si büyüklüğündedir)

2005 yılı itibari ile Kuiper Kuşağı’nda keşfedilen binlerce gök cisminin Plüton’dan pek bir farklı olmadığının fark edilmesi Plüton’un da bu kuşağın bir üyesi olarak görülmesine neden olmuştur.

2000’li yıllardan itibaren Güneş Sistemi içerisinde cüce gezegen, uydu ve asterorit keşfi son derece hızlanmıştır. Bu durum sistemimizin yapısını anlamamıza ve Plüton’un gezegen kriterleri taşımadığı kanaatine varmamıza neden olmuştur. Çünkü o yıllarda keşfedilen bazı gök cisimleri Plüton kadar veya ondan daha büyük olmasına rağmen cüce gezegen olarak tanımlanmıştır. Bu durumda Plüton’un diğer cüce gezegenlerden bir ayrıcalığı olmadığı anlaşılmıştır.

Nihayetinde, 2006 yılının Ağustos ayında toplanan birlik, bir gök cisminin gezegen olabilmesi için 3 kritere uygun olmasını kararlaştırdı. Bu kriterlerden en önemlisi bir yıldızın yörüngesinde hareket etmesiydi. Diğer kriterler ise küresel bir yapıya sahip olması ve etrafındaki irili ufaklı enkazı temizleyecek büyüklükte olmasıydı. Plüto hem Güneş’in etrafında dönmekteydi hem de küresel bir yapıya sahipti ancak boyutu ve kütlesi fazla ufaktı. Ayrıca en büyük uydusu olan Charon Plüto’nun çap olarak %66’sı kadardı ve Plüto etrafındaki enkazı temizleyecek kadar büyük değildi.

Yeteri kadar büyük ve kütleli olmayan Plüton, bu kriterlerin üçüncüsüne uymadığı için cüce gezegen sınıfına dahil edildi. Eğer dahil edilmeseydi bu sefer ondan daha büyük cüce gezegenlerin de gezegen sıfatına konması gerekirdi ki bu da sistemde onlarca gezegen olacağı anlamına gelmektedir. Bu karmaşayı ortadan kaldırmak adına birlik, en uygun karar olan cüce gezegen sıfatına yerleştirmeyi uygun bulmuştur.

Dışlanan Plüton
Dışlanan Plüto

Ayrıca Plüto ile aynı kaderi yaşayan bir gök cismi daha var: 1 Ocak 1801’de keşfedilen 950 kilometre çapındaki Ceres de, yaklaşık 50 yıl boyunca sistemin 8. gezegeni olarak sınıflandırılmıştır.

Sonuç Olarak

Alınan kararda Plüto 3. kritere uymadığı için gezegenlikten çıkarıldı. Daha sonra 2008 yılında (teselli ikramiyesi gibi) Plüto, bu sınıftan da alınarak Kuiper Kuşağı’ndaki bir çok gök cisminin de yer aldığı “Plütonumsu” sınıfı oluşturularak sınıfın referans üyesi haline getirildi.

Eğer Plüto, çap ve kütle olarak birkaç kat daha büyük olsaydı şu an hala gezegen sıfatı taşıyor olacaktı. 1930’ların başında keşfedildiği için son 20 yıl öncesine kadar hakkında çok bilgi sahibi olamadığımızdan çapı ve kütlesi hakkında da net bir bilgimiz yoktu. Artık gözlemlerimiz gösteriyor ki Plüton, gezegen sayılabilecek büyüklükte değildir.

Medya’da Tartışmalar

Alınan bu kararla birlikte Plüton’a sempati besleyen birçok vatandaş olayı tepkiyle karşıladı. Aynı zamanda bilim çevreleri tarafından da Plüton’un yörünge ve sistem özelliklerinden dolayı hala gezegen olarak kabul görmesi gerektiği yıllar boyu tartışıldı. Sonucunda karar hiçbir şekilde değişmedi ve Plüton, Plütonumsu sınıfının kurucu üyesi olarak tanımlandı.

İşi ciddiye alan bazı vatandaşlar ise Plüto’nun tekrar gezegen olması adına eylem yaptılar. Günümüzde de halen bazı bilim insanları Plüto’nun hala gezegen olduğunu savunmaktadır. Ne derseler desinler, Plüto o koca kalbiyle bizim gönlümüzün gezegenidir 🙂


Pankartta da Belirtildiği Üzere : Boyutun Önemi Yok, Yeterli Sıcak Bir Kalp Olsun :)
Pankartta da Belirtildiği Üzere: Boyutun Önemi Yok, Yeter ki Sıcak Bir Kalp Olsun 🙂

Yazar: Snn.Zbs

Avatar

Bir Cevap Yazın