KARA DELİK OLMANIN SINIRI: SCHWARZSCHİLD YARIÇAPI

Kara delikler… Güçlü kütle çekim kuvvetleri ile milyonlarca yıldızın bükebildiği toplam uzay-zaman dokusunu tek başına bükebilen hatta bükmekle kalmayıp (teoriye göre) uzay-zaman dokusunu yırtıp solucan deliği oluşturan, teleskoplarla doğrudan görülemeyen fakat dolaylı olarak varlığını çok güçlü bir şekilde hissettiren… Kendisini ve özelliklerini fazlaca yüceltmiş olsak da kara delikler oluşmadan önce yıldızımız Güneş’ten en az 8 kat civarı daha büyük kütleye sahip sıradan bir yıldızdı. Peki bu yıldızlar nasıl oldu da “kara delik” haline gelebildi? Bu sorunun en açıklayıcı anahtar kelimesi: Schwarzschild Yarıçapı

Kara delik olabilecek bir yıldız ömrünün sonunda aynı diğer yıldızlar gibi hidrojen yakıtını tüketip hidrostatik dengesini kaybederek olanca gücüyle şiştikten sonra kendi içine çöker ve  içerisindeki yüksek derecede sıkışmış materyallerin patlaması sonucu (süpernova) kara delik haline gelir. İşte yıldızın içine çökerken kendi kütlesi ile orantılı olan belirli bir yarıçapı geçtiğinden dolayı güçlü bir patlama sonucu kara delik haline geliyor. Bu belirli yarıçapa ise ünlü astrofizikçi Karl Schwarzschild’in kendi ismini vermiş olduğu “Schwarzschild Yarıçapı” denilmektedir.

Bir yıldızın kara delik olabilmesi schwarschild yarıçapını geçmesi gerekmektedir.
Bir yıldızın kara delik olabilmesi için bu yarıçapı geçmesi gerekmektedir.

Schwarzschild yarıçapını geçmiş olan bir yıldızın çembersel yarıçapı, kendine has olan Schwarzschild yarıçapından daha küçük olacaktır. Bunun sonucunda ise öncesinde de anlattığımız üzere yıldız kara delik olacaktır. Belirli bir kütleye sahip yıldızlar dememizin nedeni ise Güneş benzeri yıldızların veya Güneş’ten daha küçük yıldızların Schwarzschild yarıçapının yarıçaplarına oranla çok küçük olmasından dolayıdır. Örnek verecek olursak yıldızımız Güneş’in Schwarzschild yarıçapı 3 km’dir. O halde Güneş, kara delik olabilmek için kendine has olan 3 km uzunluğundaki Schwazrschild yarıçapından daha çok küçülerek kara delik olabilecektir. Fakat Güneş ömrünün sonunda içine çöküp küçülse bile 3 km yarıçapın altına inemeyeceğinden kara delik olamayacaktır. İşte bu yüzden bazı yıldızlar kara delik unvanına hiçbir zaman sahip olamayacaklardır. Buna örnek olarak gösterdiğimiz yıldızımız Güneş de dahil.

Güneş kütlesinden dolayı schwarzschild yarıçapını geçemeyeceğinden dolayı kara delik olamayacaktır.
Güneş kütlesinden ötürü bu yarıçapı geçemeyecek ve kara delik olamayacaktır.

Teleskobunuzla gözlemlediğiniz herhangi bir gök cisminin Schwazrschild yarıçapını hesaplamak istiyorsanız yarıçapın formülü şöyledir;

rs = 2G.m/c²

G : Gravitasyon sabiti
m : Kütle
c : Işık hızı

 

İleri Okuma: https://www.britannica.com/science/Schwazrschild-radius

Yazar: Snn.Zbs

Avatar

Bir Cevap Yazın