YILDIZLARDA DÖNME HAREKETİ

YILDIZLARDA DÖNME HAREKETİ

13 Kasım 2016 0 Yazar: Sercan Yavuz

Şu ana kadar gözlemlenmiş bütün gök cisimleri kendi etrafında dönme eylemi gerçekleştirmektedir. Asteroidler, gezegenler, galaksiler, cüce gezegenler ve aklınıza gelebilecek diğer gök cisimleri. Bununla birlikte yıldızlarda kendi etrafında dönme eyleminde bulunurlar ve diğer gök cisimlerine kıyasla kendi etraflarında dönmelerinin açıklaması anatomisinden kaynaklı olarak biraz daha farklıdır.

Yıldızlar, kütle-çekiminden dolayı dışarıya doğru gaz basıncı kuvveti uygularlar.

Yıldızlar, kütle-çekiminden dolayı dışarıya doğru gaz basıncı kuvveti uygularlar.

Yıldızlar merkezlerine uygulanacak şekilde kütle-çekim kuvvetine maruz kalırlar. Bu kütle-çekim kuvveti yıldızın merkezine doğru çökerek içerisindeki gazın sıkışmasına neden olmaktadır. Bu gaz sıkışmanın meydana getirmiş olduğu etki ile yıldız, kütle-çekim kuvvetinin tersine bir basınç kuvveti uygulayarak hidrostatik dengesini korumaya çalışır. Bu denge yıldızımız Güneşte de gözlenmektedir. Bu iki etkiye bir de basınç kuvveti ile aynı yönde olan (dışarıya doğru) merkezcil kuvvet eklenmektedir. Malum, bütün gökcisimlerinde dönmesinden kaynaklı ivmelenme sonucu dışarıya doğru bir merkezcil kuvvet meydana gelmektedir. Aynı olguda yıldızlar için geçerli olduğu için kütle-çekim kuvveti ve gazların oluşturmuş olduğu basınç kuvveti ile birlikte merkezcil kuvvetide işin içine katmak zorundayız.

Merkezcil kuvvet, yıldızların iç yapısına (anatomisine) ve dış yapısına etki eder.

Merkezcil kuvvet, yıldızların iç yapısına (anatomisine) ve dış yapısına etki eder.

Merkezcil kuvvet, gökcisimlerinde kutuplara doğru gidildikçe azalış göstermektedir. Yani gökcisminin ekvatorundan uygulanan merkezcil kuvvet, cismin kutuplardan basık, ekvator tarafından geniş olmasına yol açar. Dünya’nın geoit şeklinde olmasının nedeni de merkezcil kuvvetin etkisinden dolayıdır. Aynı olgu yıldızlarda da meydana geldiği için merkezcil kuvvet, yıldızların iç yapısı ve dış yapısında etki oluşturmaktadır. Dış yapısındaki etkisi aynı Dünya’nın fiziksel yapısı olan geoit gibi kutuplardan basık, ekvatordan geniş olmasına yol açar. İç yapısı (anatomisi) olarak ise merkezcil kuvvet, basınç kuvveti ile aynı yönde olduğundan dolayı yıldızın gaz basıncını bir hayli düşürür. Gaz basıncının düşmesinden kaynaklı olarak ise yıldız, içerisinde oluşturmuş olduğu nükleer füzyon etkinliğini daha yavaş bir şekilde gerçekleştirir. Bunun sonucunda yıldız, içerisindeki hidrojen yakıtını daha az kullanacağından dolayı ömrü de nükleer füzyon ile ters orantılı olacak şekilde artış gösterir. Güneşimizin de ömrünün uzun olmasının nedeni bu etkiden kaynaklanmaktadır.

Gözlerinizi Uzay’dan ayırmayın. Herkese iyi günler.